พระสุบินของกษัตริย์ฟาโรห์a
41 1สองปีต่อมา กษัตริย์ฟาโรห์ทรงพระสุบินว่า พระองค์ทรงยืนอยู่บนฝั่งแม่น้ำไนล์ 2ทรงเห็นแม่โคลักษณะดีและอ้วนพีเจ็ดตัวขึ้นจากแม่น้ำไนล์ มากินหญ้าในพงอ้อ 3ทันใดนั้น แม่โคน่าเกลียดและผอมโซอีกเจ็ดตัวขึ้นจากแม่น้ำไนล์ตามมายืนข้างแม่โคฝูงแรกที่ริมฝั่งแม่น้ำไนล์ 4แล้วแม่โคน่าเกลียดและผอมโซเหล่านี้ก็กินแม่โคลักษณะดีและอ้วนพีทั้งเจ็ดตัว กษัตริย์ฟาโรห์ก็ทรงตื่นบรรทม
5พระองค์บรรทมหลับและทรงพระสุบินอีกว่า มีรวงข้าวสมบูรณ์ เมล็ดเต็มเจ็ดรวงงอกขึ้นจากต้นเดียวกัน 6แล้วมีรวงข้าวเมล็ดลีบ ถูกลมจากทะเลทรายเผาจนเกรียมอีกเจ็ดรวงงอกขึ้นมาด้วย 7รวงข้าวเมล็ดลีบเหล่านั้นกลืนรวงข้าวเมล็ดเต็มทั้งเจ็ดรวง กษัตริย์ฟาโรห์ทรงตื่นบรรทม ทรงทราบว่าทรงพระสุบิน 8เช้าวันรุ่งขึ้น ทรงไม่สบายพระทัย ทรงเรียกโหรและปราชญ์ของอียิปต์มาเฝ้า พระองค์ทรงเล่าพระสุบิน แต่ไม่มีใครทำนายได้b 9พนักงานถวายน้ำจัณฑ์ก็กราบทูลกษัตริย์ฟาโรห์ว่า “บัดนี้ ข้าพเจ้าระลึกได้ว่าได้ทำผิด 10วันหนึ่งพระองค์กริ้วข้ารับใช้และรับสั่งให้ข้าพเจ้าและหัวหน้าพนักงานเครื่องเสวยถูกจองจำในบ้านของผู้บังคับบัญชาทหารรักษาพระองค์ 11คืนหนึ่งข้าพเจ้าทั้งสองคนฝันไป ความฝันของแต่ละคนมีความหมายพิเศษ 12มีชายหนุ่มชาวฮีบรูคนหนึ่งอยู่กับข้าพเจ้าทั้งสองคนด้วย เขาเป็นทาสของผู้บังคับบัญชาทหารรักษาพระองค์ ข้าพเจ้าทั้งสองคนก็เล่าความฝันให้เขาฟัง เขาทำนายฝันของข้าพเจ้าแต่ละคนได้ถูกต้อง 13เหตุการณ์เป็นไปตามที่เขาทำนายทุกประการ ข้าพเจ้าได้ตำแหน่งเดิมคืนมา แต่พนักงานเครื่องเสวยถูกแขวนบนต้นไม้
14กษัตริย์ฟาโรห์จึงรับสั่งให้เรียกโยเซฟเข้าเฝ้า เขาถูกปล่อยจากคุกทันที โกนหนวด เปลี่ยนเสื้อผ้าและเข้าเฝ้ากษัตริย์ฟาโรห์ 15กษัตริย์ฟาโรห์ตรัสกับโยเซฟว่า “เราฝัน ไม่มีใครทำนายฝันของเราได้ เราได้ยินว่าท่านทำนายฝันได้ทันทีที่เขาเล่าความฝันให้ท่านฟัง” 16โยเซฟทูลกษัตริย์ฟาโรห์ว่า “ไม่ใช่ข้าพระองค์หรอกที่ทำนายฝันได้ พระเจ้าทรงเป็นผู้ประทานคำตอบให้เป็นที่พอพระทัยแก่กษัตริย์ฟาโรห์”
17กษัตริย์ฟาโรห์จึงตรัสกับโยเซฟว่า “เราฝันว่ายืนอยู่บนฝั่งแม่น้ำไนล์ 18เห็นแม่โคลักษณะดีอ้วนพีเจ็ดตัวขึ้นจากแม่น้ำไนล์ มากินหญ้าที่พงอ้อ 19ทันใดนั้น แม่โคอีกเจ็ดตัวน่าเกลียดและผอมโซที่สุดเท่าที่เคยเห็นมาในอียิปต์ขึ้นจากแม่น้ำตามมา 20แม่โคน่าเกลียดและผอมโซเหล่านี้กินแม่โคอ้วนพีก่อนนั้นทั้งเจ็ดตัว 21แต่เมื่อกินเข้าไปแล้ว ก็ยังดูไม่ออกว่าได้กินเข้าไป เพราะยังคงผอมโซเหมือนเดิม แล้วเราก็ตื่นขึ้น 22เราฝันอีกครั้งหนึ่งว่า เห็นรวงข้าวสมบูรณ์มีเมล็ดเต็มเจ็ดรวงงอกขึ้นจากต้นเดียวกัน 23แล้วมีรวงข้าวอีกเจ็ดรวงเหี่ยว เมล็ดลีบและถูกลมจากทะเลทรายเผาจนเกรียมงอกตามมา 24รวงข้าวเมล็ดลีบก็กินรวงข้าวเมล็ดเต็มทั้งเจ็ดรวง เราเล่าฝันให้โหรฟัง แต่ไม่มีใครทำนายฝันนี้ได้”
25โยเซฟทูลกษัตริย์ฟาโรห์ว่า “พระสุบินทั้งสองครั้งนี้มีความหมายอย่างเดียวกัน พระเจ้าทรงเผยให้กษัตริย์ฟาโรห์ทราบว่าพระเจ้าจะทรงกระทำอะไร 26แม่โคลักษณะดีเจ็ดตัวหมายถึงเจ็ดปี รวงข้าวสมบูรณ์เจ็ดรวงก็หมายถึงเจ็ดปีเช่นเดียวกัน พระสุบินทั้งสองครั้งมีความหมายอย่างเดียวกัน 27แม่โคผอมโซและน่าเกลียดเจ็ดตัวที่ขึ้นมาจากแม่น้ำไนล์ภายหลังกับรวงข้าวเมล็ดลีบc และถูกลมจากทะเลทรายเผาจนเกรียมนั้นได้แก่เจ็ดปีที่กันดารอาหาร 28ดังที่ข้าพเจ้าทูลกษัตริย์ฟาโรห์แล้ว พระเจ้าทรงเผยให้กษัตริย์ฟาโรห์ทราบว่าพระเจ้าจะทรงกระทำอะไร 29จะมีเจ็ดปีที่อุดมสมบูรณ์ทั่วแผ่นดินอียิปต์ 30หลังจากนั้นจะเกิดกันดารอาหารเป็นเวลาเจ็ดปี จนทุกคนลืมความอุดมสมบูรณ์ในแผ่นดินอียิปต์ การกันดารอาหารครั้งนี้จะล้างผลาญแผ่นดิน 31ทุกคนจะลืมว่าเคยมีความอุดมสมบูรณ์บนแผ่นดิน เพราะการกันดารอาหารที่ตามมานี้ร้ายกาจยิ่งนัก 32การที่พระองค์ทรงพระสุบินถึงสองครั้งนี้ เป็นเพราะพระเจ้าทรงกำหนดไว้แน่นอนแล้ว และจะทรงบันดาลให้เกิดขึ้นในไม่ช้า
33ขอให้กษัตริย์ฟาโรห์ทรงหาผู้ที่ฉลาดและมีปรีชา แต่งตั้งให้เขามีอำนาจในแผ่นดินอียิปต์ 34ขอให้พระองค์ทรงแต่งตั้งข้าราชการขึ้นทั่วแผ่นดิน ให้เก็บหนึ่งในห้าของพืชผลในแผ่นดินตลอดเจ็ดปีที่อุดมสมบูรณ์ 35เขาจะรวบรวมเสบียงอาหารทั้งหมดที่เก็บได้ในปีที่อุดมสมบูรณ์นี้ตามพระบัญชาของพระองค์ สะสมข้าวและเก็บรักษาไว้ให้ดีในเมือง 36เสบียงอาหารนี้จะสำรองไว้สำหรับแผ่นดิน ระหว่างเจ็ดปีที่กันดารอาหารในแผ่นดินอียิปต์ และดังนี้ความกันดารอาหารก็จะไม่ทำลายแผ่นดิน”
โยเซฟผู้สำเร็จราชการอียิปต์
37กษัตริย์ฟาโรห์พร้อมกับบรรดาข้าราชการทรงเห็นชอบกับข้อเสนอนี้ 38พระองค์ตรัสกับบรรดาข้าราชการว่า “เราจะไปหาคนที่มีพระจิตของพระเจ้าสถิตด้วยเช่นนี้ได้ที่ไหน” 39แล้วกษัตริย์ฟาโรห์ตรัสกับโยเซฟว่า “เนื่องจากพระเจ้าทรงสำแดงเหตุการณ์ทั้งหมดนี้ให้ท่านรู้ จึงไม่มีใครฉลาดและมีปรีชาญาณมากกว่าท่าน 40ท่านจะเป็นผู้สำเร็จราชการ และประชาชนของเราจะเชื่อฟังคำสั่งของท่าน มีแต่เราเท่านั้นซึ่งเป็นกษัตริย์อยู่เหนือท่าน” 41กษัตริย์ฟาโรห์ตรัสกับโยเซฟว่า “เราตั้งท่านเป็นผู้สำเร็จราชการทั่วแผ่นดินอียิปต์” 42กษัตริย์ฟาโรห์ทรงถอดพระธำมรงค์ตราแผ่นดินออกจากนิ้วพระหัตถ์ ทรงสวมให้โยเซฟ ทรงจัดเสื้อผ้าป่านเนื้อละเอียดอย่างดีให้เขา และทรงสวมสร้อยคอทองคำให้ด้วย 43ทรงจัดให้เขานั่งรถม้าคันที่สองรองจากพระองค์ มีผู้ตะโกนไปข้างหน้าว่า “อาเบรค”d (หลีกทาง) ดังนี้ กษัตริย์ฟาโรห์ทรงแต่งตั้งโยเซฟเป็นผู้สำเร็จราชการทั่วแผ่นดินอียิปต์
44กษัตริย์ฟาโรห์ตรัสกับโยเซฟว่า “เราคือฟาโรห์ ถ้าท่านไม่อนุญาตแล้วจะไม่มีใครทั่วดินแดนอียิปต์ทำสิ่งใดได้เลย” 45กษัตริย์ฟาโรห์พระราชทานนามให้โยเซฟว่าศาเฟนาทปาเนอาห์ ทั้งพระราชทานอาเสนัทธิดาของโปทิเฟรา สมณะแห่งนครโอนeให้เป็นภรรยา โยเซฟเริ่มเดินทางไปทั่วแผ่นดินอียิปต์ 46โยเซฟมีอายุสามสิบปีเมื่อเขาเข้ารับราชการกับกษัตริย์ฟาโรห์ กษัตริย์แห่งอียิปต์ โยเซฟเดินทางไปทั่วแผ่นดินอียิปต์ เมื่อเข้าเฝ้ากษัตริย์ฟาโรห์แล้ว 47ในระยะเจ็ดปีที่อุดมสมบูรณ์ แผ่นดินมีผลิตผลมากมาย 48โยเซฟสะสมเสบียงอาหารไว้ตลอดเวลาเจ็ดปีที่มีความอุดมสมบูรณ์fในแผ่นดินอียิปต์ เขาเก็บเสบียงอาหารจากชนบทรอบเมืองต่างๆ ไว้ในเมือง 49โยเซฟสะสมข้าวไว้มากมายเหมือนเม็ดทรายตามชายทะเล มีปริมาณมาก จนกระทั่งเขาต้องเลิกตวง เพราะไม่สามารถตวงได้
บุตรของโยเซฟ
50โยเซฟมีบุตรชายสองคน เกิดจากอาเสนัทธิดาของโปทิเฟรา สมณะแห่งนครโอนก่อนถึงปีที่เกิดความกันดารอาหาร 51โยเซฟตั้งชื่อบุตรคนแรกว่ามนัสเสห์ พูดว่า “พระเจ้าทรงทำให้ข้าพเจ้าลืมความทุกข์ยากทั้งสิ้นรวมทั้งบ้านของบิดาของข้าพเจ้า” 52เขาตั้งชื่อบุตรคนที่สองว่าเอฟราอิม พูดว่า “พระเจ้าประทานให้ข้าพเจ้ามีบุตรในแผ่นดินที่ข้าพเจ้าเคยตกทุกข์ได้ยาก”g
53เจ็ดปีที่อุดมสมบูรณ์ในแผ่นดินอียิปต์สิ้นสุดลง 54เจ็ดปีที่กันดารอาหาร ดังที่โยเซฟได้ทำนายไว้ ก็เริ่มขึ้น แม้จะมีความกันดารอาหารในแผ่นดินอื่นๆ แต่ยังมีอาหารอยู่ทั่วแผ่นดินอียิปต์ 55เมื่อประชาชนทั่วแผ่นดินอียิปต์เริ่มรู้สึกขาดแคลนอาหาร ก็ร้องขออาหารจากกษัตริย์ฟาโรห์ พระองค์รับสั่งแก่ชาวอียิปต์ทั้งปวงว่า “จงไปหาโยเซฟเถิดและทำตามที่เขาสั่ง” 56เมื่อเกิดการกันดารไปทั่วแผ่นดิน โยเซฟก็เปิดยุ้งฉางทั้งหมดออกขายข้าวให้ชาวอียิปต์ ขณะที่การกันดารทวีความรุนแรงขึ้นในอียิปต์ 57ผู้คนจากทั่วแผ่นดินต่างมายังอียิปต์เพื่อขอซื้อข้าวจากโยเซฟ เพราะการกันดารอาหารทวีความรุนแรงไปทั่วแผ่นดิน
41 a เรื่องนี้ต่อจากเรื่องราวในบทที่ 40 มาจากตำนานเอโลฮิสต์เช่นเดียวกัน แต่ตั้งแต่ ข้อ 33 เป็นต้นไป ปนกับเรื่องราวจากตำนานยาห์วิสต์ด้วย
b อียิปต์เป็นดินแดนของผู้วิเศษและผู้มีปรีชา (อพย 7:11, 22; 1 พกษ 5:10; อสย 19:11-13) แต่ปรีชาญาณซึ่งพระเจ้าประทานให้แก่ผู้รับใช้ของพระองค์นั้น เหนือกว่าความสามารถของเขาเหล่านี้ ความคิดเช่นนี้พบได้อีกในเรื่องของโมเสส (อพย 7-8 และดู ดนล 2 ด้วย)
c “รวงข้าวเมล็ดลีบ” ตามต้นฉบับแปล ต้นฉบับภาษาฮีบรูว่า “กลวง,ว่างเปล่า”
d ผู้เขียนเล่าเหตุการณ์นี้ตามจินตนาการของตนเท่าที่ได้ยินมาว่าเป็นประเพณีในราชวังของอียิปต์ โยเซฟได้รับแต่งตั้งเป็นผู้สำเร็จราชการของอียิปต์ เขาเป็นคนสำคัญที่สุดในแผ่นดินต่อจากกษัตริย์ฟาโรห์ บ้านของเขาเป็นศูนย์กลางการบริหารแผ่นดิน และเขาเป็นผู้เก็บรักษาตราลัญจกรของกษัตริย์ฟาโรห์ ผู้วิ่งนำหน้ารถม้าประจำตำแหน่งจะร้องว่า abrek ซึ่งในภาษาอียิปต์คงหมายความว่า “หลีกทาง” แต่ในภาษาฮีบรูอาจหมายความว่า “จงคุกเข่า”
e “ศาเฟนาท ปาเนอาห์” เป็นชื่อภาษาอียิปต์หมายความว่า “พระเจ้าตรัสว่า เขามีชีวิต” อาเสนัท แปลว่า “เป็นของเทพเจ้าหญิงเนวิท” “โปทิเฟรา” เป็นชื่อเดียวกับชื่อ โปทิฟาร์ ใน 37:36 หมายความว่า “ของประทานจากเทพเจ้ารา” (พระอาทิตย์) พ่อตาของโยเซฟเป็นสมณะแห่งนครโอน คือ เฮลิโอโปลิส ศูนย์กลางของศาสนาของอียิปต์ บรรดาสมณะมีบทบาทสำคัญทางการเมืองของแผ่นดิน โยเซฟแต่งงานเข้าไปอยู่ในครอบครัวของอภิสิทธิชน
f “ที่มีความอุดมสมบูรณ์” แปลตามต้นฉบับของชาวสะมาเรียและภาษากรีก ส่วนในต้นฉบับภาษาฮีบรูไม่มีคำว่า “ความอุดมสมบูรณ์”
g ชื่อ ”มนัสเสห์” ได้รับการอธิบายแบบชาวบ้านว่า “พระองค์ทรงทำให้ข้าพเจ้าลืม” และ “เอฟราอิม” ว่า “พระองค์ทรงทำให้ข้าพเจ้ามีบุตร”
