IV. เรื่องเล่าเกี่ยวกับโยเซฟa

 โยเซฟกับพี่ชายทั้งสิบคน

        2ต่อไปนี้เป็นเรื่องครอบครัวของยาโคบb

        โยเซฟอายุสิบเจ็ดปี เขาดูแลฝูงแพะแกะอยู่กับบรรดาพี่ชาย เขาเป็นหนุ่มและอยู่กับบุตรของบิลฮาห์และศิลปาห์ นางบำเรอของบิดา โยเซฟรายงานสิ่งไม่ดีไม่งามที่พี่ชายกระทำให้บิดารู้

        3ยาโคบรักโยเซฟมากกว่าบุตรคนอื่น ๆ เพราะโยเซฟเกิดมาเมื่อยาโคบชราแล้ว ยาโคบตัดเสื้อยาวที่สวยเป็นพิเศษให้โยเซฟ  4เมื่อพี่ชายเห็นว่าบิดารักโยเซฟมากกว่าบุตรคนอื่น ๆc ต่างก็เกลียดชังเขามากจนไม่ยอมพูดดีด้วย

        5วันหนึ่ง โยเซฟฝันd เขาเล่าความฝันให้พี่ชายฟัง พี่ชายจึงเกลียดชังเขามากยิ่งขึ้น  6โยเซฟเล่าว่า "ฟังความฝันของน้องซิ  7น้องฝันว่า เราทุกคนกำลังมัดฟ่อนข้าวอยู่ในทุ่งนา ฟ่อนข้าวของน้องลุกขึ้นตั้งตรง ส่วนฟ่อนข้าวของพวกพี่ ๆ ก็เข้ามาห้อมล้อม และกราบไหว้ฟ่อนข้าวของน้อง"  8พี่ชายย้อนถามว่า "น้องต้องการเป็นกษัตริย์ปกครองพวกเราหรือ" เขายิ่งเกลียดชังโยเซฟมากขึ้น เพราะเรื่องฝันที่โยเซฟเล่าให้ฟัง  9ต่อมา โยเซฟฝันอีก เขาเล่าให้พี่ชายฟัง "ฟังซิ น้องฝันอีกแล้ว ในฝันน้องเห็นดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์และดาวสิบเอ็ดดวงมากราบไหว้น้อง"  10โยเซฟเล่าฝันนี้ให้บิดาและพี่ชายฟัง ยาโคบตำหนิเขาว่า "ลูกฝันอะไรกัน พวกเราทุกคน ทั้งพ่อแม่e กับพี่ ๆ ของลูกจะต้องมากราบลงที่พื้นต่อหน้าลูกกระนั้นหรือ"  11บรรดาพี่ชายจึงอิจฉาโยเซฟ แต่บิดาไตร่ตรองถึงเรื่องนี้


37 a เรื่องราวในหนังสือ ปฐก ตั้งแต่นี้ไปจนจบเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับโยเซฟ เมื่อเทียบกับเรื่องที่อยู่ก่อนนั้น จะมีความแตกต่างกัน เรื่องที่เล่าไม่กล่าวว่าพระเจ้าทรงเข้ามาช่วยหรือทรงเปิดเผยความจริงอะไรใหม่เลย ถึงกระนั้นยังมีบทสอนชัดเจนในตอนท้าย 50:20 (เทียบ 45:5-8) คือพระญาณเอื้ออาทรทำให้แผนการของมนุษย์ล้มเหลว พระเจ้าอาจทรงใช้ความชั่วของมนุษย์ให้เป็นคุณประโยชน์ได้ ไม่เพียงแต่โยเซฟได้รับการช่วยให้รอดพ้นเท่านั้น  แต่การทำร้ายของบรรดาพี่ชายกลายเป็นเครื่องมือในแผนการของพระเจ้า การที่ครอบครัวของยาโคบเข้ามาในประเทศอียิปต์ก็เป็นขั้นตอนแรกของการก่อตั้งประชากรที่ทรงเลือกสรร ความคิดเรื่องความรอดพ้น ("การที่ประชาชนจำนวนมากรอดชีวิต" 50:20) พบได้ทั่วไปในหนังสือพันธสัญญาเดิม และจะมีความหมายสมบูรณ์ขึ้นในพันธสัญญาใหม่ ในเรื่องนี้และต่อมาในหนังสืออพยพ เราพบภาพเหตุการณ์ที่ชวนให้คิดถึงการไถ่กู้ว่า รายละเอียดหลายประการในเรื่องแสดงว่าผู้เขียนคุ้นเคยกับเหตุการณ์และขนบธรรมเนียมของชาวอียิปต์ สอดคล้องกับที่เรารู้จากแหล่งข้อมูลของอียิปต์เอง แต่เป็นเหตุการณ์และขนบธรรมเนียมในสมัยของผู้เขียนมากกว่าในสมัยที่ยาโคบอพยพไปที่ประเทศอียิปต์ ซึ่งดูเหมือนจะเกิดขึ้นประมาณศตวรรษที่ 17 ก่อนคริสตกาลในสมัยที่ชาวฮีคโซสปกครองประเทศอียิปต์

b ข้อ 2 นี้มาจากตำนานสงฆ์ ส่วน ข้อ 3-11 มาจากตำนานยาห์วิสต์

c "บุตรอื่น ๆ" แปลตามต้นฉบับภาษากรีก และของชาวสะมาเรีย ส่วนต้นฉบับภาษาฮีบรู ว่า "บรรดาพี่ชาย"

d ความฝันมีบทบาทมากในเรื่องราวของโยเซฟ (บทที่ 40-41) โยเซฟไม่ได้ฝันว่าพระเจ้าทรงสำแดงพระองค์ดังใน 20:3; 28:2; 31:11,24; 1 พกษ 3:5; ดู กดว 12:6; บสร 34:1 เชิงอรรถ a  แต่ความฝันของโยเซฟเป็นเหมือนลางสังหรณ์ที่ทำให้รู้ล่วงหน้าถึงอนาคต

e ตาม 35:19 นางราเคลถึงแก่กรรมแล้ว เรื่องนี้ดูเหมือนจะใช้ตำนานอีกสายหนึ่งที่เล่าว่านางราเคลคลอดเบนยามินและถึงแก่กรรมในภายหลัง (ข้อ 3 และ 43:29)